Η αλχημεία είναι μια αρχαία επιστήμη εύρεσης της πρώτης αρχής (η πρώτη ύλη) του κόσμου και της συνειδητής εξέλιξης της ύλης. Συνειδητή εξέλιξη της ύλης σημαίνει τελειοποίηση της ύλης, ήτοι κατανόηση της φύσης και η εξέταση αυτής της κατανόησης στο εργαστήριο, με στόχο την τελειοποίηση της ύλης, την αλλαγή της ύλης από τη μια μορφή στην άλλη.

Ιστορία

Η αλχημεία αποδίδεται ως επιστήμη στον Βώλο τον Μενδήσιο, κάτοικο της Αιγύπτου, μαθητή του Δημοκρίτου, ο οποίος τον 3ο αι. π.Χ. έγραψε τα Φυσικά Και Μυστικά αναλύοντας τον χρυσό, τον άργυρο, τους πολυτίμους λίθους και τις βαφές. Πειραματικά ξεκινάει από τον 1ο αιώνα στην ελληνιστική Αλεξάνδρεια. Με τους πρώτους διωγμούς κατά των παγανιστών (Θεοδόσιος 391 μ.Χ.), οι αλχημιστές προσέφυγαν στην Περσία και σε μη ρωμαϊκά εδάφη. Εκεί οι Άραβες ονόμασαν αυτήν τη χημία, αλχημία και τότε είναι που η δύση χάνει τα λαμπρά της μυαλά στον τομέα της επιστήμης και της φιλοσοφίας. Η αλχημεία υφίσταται στην ανατολική ρωμαϊκή αυτοκρατορία (Βυζάντιο) και έπειτα μέσω των Αράβων από την Ισπανία επεκτείνεται στη μεσαιωνική δύση, όπου και γίνεται ξανά διάσημη. Στην μεσαιωνική δύση, πολλοί απατεώνες ισχυρίστηκαν ότι είναι αλχημιστές δίνοντας κακό όνομα στην αλχημεία. Το 1310 ο Πάπας Ιωάννης ο XXII απαγορεύει την αλχημεία εξ αιτίας τους. Αντίστοιχα, το 1404 ο βασιλιάς Ερρίκος IV στην Αγγλία απαγορεύει την αλχημεία παραγωγής χρυσού. Στην αναγεννησιακή Ευρώπη καθιερώνεται ως επιστήμη και κερδίζει αναγνώριση μετά την πανώλη, τον 15ο αιώνα με τη συμβολή της τυπογραφίας και την θέρμη του Παρακέλσου για τη φαρμακολογία. Μετά τον 16ο αιώνα πολλοί ηγεμόνες στράφηκαν στην αλχημεία ως μια λύση για την αύξηση χρυσού και ασημιού, μέταλλα, τα οποία είχαν στερέψει στην Ευρώπη. Αυτή την περίοδο οι πρίγκιπες κάνουν συμβόλαια στους αλχημιστές δίνοντάς τους μέταλλα, εξοπλισμό, εργαστήριο, υπηρέτες, προστασία από διωγμούς προκειμένου να δημιουργήσουν χρυσό και ασήμι. Με αυτά τα προνόμια, η αλχημεία βελτίωσε τη χημεία (διαδικασίες και ανακάλυψη οξέων), τη φαρμακολογία, τη μεταλλουργία, τα όπλα, τη θέρμανση, την παραγωγή καλλυντικών, την παραγωγή γυαλιού, την γεωπονία κτλ. Π.χ. ο Παράκελσος συνδύασε την αλχημεία με τη βοτανολογία και γέννησε τη σύγχρονη φαρμακολογία. Την περίοδο αυτή εμφανίζονται οι όμορφες απεικονίσεις που έχουμε δει σήμερα για την αλχημεία και οι αλχημιστές λόγω του πλήθους των βιβλίων μπορούν και προβλέπουν το αποτέλεσμα των διαδικασιών της τέχνης. Παρ’ όλα αυτά δεν μπορούσαν να δημιουργήσουν χρυσό και έτσι πολλοί κατέληγαν στην κρεμάλα.

Η έναρξη της αλχημείας από τον Αριστοτέλη

Στηριζόμενοι στις θεωρίες των προσωκρατικών φιλοσόφων (πρώτη αρχή: Πυρ στον Ηράκλειτο, Αέρας στον Αναξιμένη, Ύδωρ στον Θαλή και Γη στον Ξενοφάνη) και ύστερα στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη (θεωρία των τεσσάρων στοιχείων του Εμπεδοκλή: Μετεωρολογικά, Φυσικά, Μετά Τα Φυσικά), οι μεσαιωνικοί αλχημιστές θεωρούν την ένωση των όλων σε μια μονάδα (το Εν) και την καταγωγή τους από μια ομοιογενή ουσία, την πρώτη αρχή. Τη μορφή τους την παίρνουν μέσω των 4 στοιχείων (Εμπεδοκλής) και των ιδιοτήτων τους (υγρό, ξηρό, ζεστό, κρύο) και τα στοιχεία μπορούν να αλλάξουν αν υπάρχει ένα μέσο όπως επίσης και 2 στοιχεία μπορούν να αλλάξουν σε ένα τρίτο αν αφαιρέσουμε 1 ή 2 ιδιότητες καθενός. Αυτά γράφει ο Αριστοτέλης στα Μετεωρολογικά. Κάθε τμήμα της ύλης περιέχει την δική του αναλογία αυτών των στοιχείων. Αφού λοιπόν κάθε στοιχείο της ύλης περιέχει μια αναλογία των τεσσάρων στοιχείων, μπορεί να μετατραπεί σε οποιοδήποτε στοιχείο θέλουμε, μια και όλα συνδέονται με την πρώτη ή την ομοιογενή ουσία ή αρχή. Αυτή είναι η βασική θεωρία της αλχημείας. Στο ίδιο βιβλίο εξηγεί περιληπτικά το σχηματισμό των μετάλλων με βάση τις αναθυμιάσεις (Βιβλίο 1, κεφ. 4 341b) και τις αλλαγές θερμοκρασίας που συμβαίνουν στο υπέδαφος (από τη γη), κάτι που ενδιέφερε τους αλχημιστές και είχε γράψει και άλλο βιβλίο Περί Μετάλλων, το οποίο δεν διασώθηκε. Ο Αριστοτέλης γράφει περί ξηρού καπνού της γης, ο οποίος δημιουργείται από μικρά σωματίδια της γης για να γίνουν φωτιά και για υγρό ατμό από σωματίδια του νερού που γίνονται αέρας. Οι λίθοι και τα μέταλλα δημιουργούνται από τις εγκλωβισμένες αυτές αναθυμιάσεις. Άρα και ο αλχημιστής διαβάζοντας αυτήν τη θεωρία μπορεί να δημιουργήσει χρυσό με τεχνητές αναθυμιάσεις. Η ξηρή αναθυμίαση σχηματίζει τα μεταλλικά στοιχεία και τα μέταλλα η υγρή αναθυμίαση. Έθεσαν τη θεωρία υπό πειραματική πράξη για να δημιουργήσουν τεχνητά μέταλλα.

Η θεωρία των τριών αρχών

Η νοοτροπία που απασχολεί εμάς στην καρτομαντεία είναι η μετουσίωση ενός ατελούς στοιχείου σε ένα τέλειο, είτε πρόκειται για μέταλλο (πρακτική αλχημεία) είτε τον εαυτό μας (θεωρητική αλχημεία 19ου αι.). Για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο η prima materia περνά από τρεις φάσεις: μαύρη, λευκή, κόκκινη. Υπάρχει και μια κίτρινη, ενδιάμεση φάση πριν την κόκκινη. Αυτές είναι και οι φάσεις που εμφανίζονται στον Grand Jeu Lenormand σε 7 κάρτες.

Η ύλη αποτελείται από τέσσερα στοιχεία. Η ουσία της είναι το πέμπτο στοιχείο, το οποίο εμποτίζει τα τέσσερα στοιχεία. Π.χ. όταν καίγεται ένα ξύλο, ο καπνός είναι ο αέρας, οι ατμοί το νερό, η στάχτη η γη και η θερμότητα η φωτιά. Αν λοιπόν παρέμβουμε στην αναλογία των 4 στοιχείων, θα έχουμε κάτι νέο από ένα ξύλο. Τρεις κυρίως ουσίες (tria prima) αναγνωρίζονται στην αλχημεία:

• Θείο (δυναμικό, επεκτατικό, ενωτικό, εύφλεκτο, ψυχή)
• Υδράργυρος (υγρό, διαπεραστικό, μεταμορφωτικό, πνεύμα)
• Άλας (βαρύ, αδρανές, σκληρό, σταθερό, σώμα)

Αυτές δεν αποτελούν τις καθαυτές ουσίες, αλλά αρχές στη διαδικασία της αλχημείας. Το άλας προσετέθη από τον Παράκελσο στην ήδη υπάρχουσα θεωρία θείου-υδραργύρου, για παράδειγμα το θείο καίγεται στο ξύλο, ο υδράργυρος εξατμίζεται και η στάχτη είναι το άλας. Για να το απλοποιήσουμε:

• άλας = γη και νερό
• υδράργυρος = νερό και αέρας
• θειάφι = αέρας και φωτιά

Πώς προκύπτουν τα στοιχεία από την prima materia, το Εν; Το Εν αντανακλά τον εαυτό του δημιουργώντας ενεργητικά και παθητικά στοιχεία ή αλλιώς ουράνιο άλας (παθητικά στοιχεία) και ουράνιο νίτρον (ενεργητικά στοιχεία), δηλαδή τη δυαδικότητα, στην οποία δομικές ουσίες είναι τα 4 στοιχεία του Εμπεδοκλή. Αέρας και πυρ ανήκουν στο νίτρον, γη ναι νερό ανήκουν στο άλας. Να τονίσουμε για να μην παρεξηγούμαστε πως τα 4 στοιχεία είναι καταστάσεις ενέργειας. Οι 3 βασικές ουσίες της αλχημείας είναι αλχημικές αρχές και όχι οι ουσίες που δηλώνει το όνομά τους κατ’ ανάγκην. Έτσι το αλάτι ονομάζεται σώμα, το θειάφι ψυχή και ο υδράργυρος πνεύμα. Το αλάτι λειτουργεί ως το μέσον για να δράσουν οι αρχές του υδραργύρου και του θειαφιού. Το θειάφι είναι η αρσενική ενεργητική φωτιά και ο υδράργυρος η παθητική θηλυκή πτητική αρχή. Το θειάφι και ο υδράργυρος αποτελούν την αρσενική και τη θηλυκή όψη του Ενός. Υπό αυτό το πρίσμα αντιμετωπίζονται στην αλχημεία όλοι οι οργανισμοί στη γη. Στόχος του αλχημιστή είναι από κάθε ουσία που περιέχει αυτές τις 3 αρχές να τις απομονώσει, να τις εξαγνίσει και τέλος να τις συνδυάσει σε τέλεια αναλογία και αρμονία. Αυτά γράφει ο Παράκελσος. Έτσι, η αρχική ουσία μετατρέπεται σε μια ανώτερης δόνησης ουσία. Για παράδειγμα αν θέλουμε να κάψουμε (η φωτιά είναι καταλύτης) ένα βλαστό ρίγανης, η στάχτη είναι το αλάτι, ο καπνός του φυτού είναι ο υδράργυρος και τα καμένα έλαια είναι το θειάφι. Το αλάτι είναι γη και νερό. Ο υδράργυρος είναι νερό και αέρας. Το θειάφι είναι φωτιά και αέρας.

Η αλχημεία στις κάρτες

Κάποια από τα σύμβολα της αλχημείας εμφανίζονται στις κάρτες του συστήματος πέραν της κατηγορίας της αλχημείας, το ίδιο βλέπουμε και στην αγγλική σχολή στο σύστημα Ταρώ.

Το ωοειδές δοχείο που επιλέγει η Breteau έχει συμβολική σημασία. Το αυγό είναι το δοχείο της μεταμόρφωσης, εκεί που θα γεννηθεί η ζωή, η νέα ουσία μέσω του αλχημικού γάμου.

Στον Σμαραγδένιο Πίνακα περιγράφονται τα 7 αλχημικά στάδια. Αυτά είναι τα εξής:

1. Αποτέφρωση, διαπύρωση-ασβεστοποίηση, πυρόλυση, (incineration, calcination, pyrolisis)
2. Διάλυση, πέψη, εκκόλαψη (dissolution, digestion, incubation)
3. Φιλτράρισμα, αερισμός, διαχώριση (filtration, aeration, separation)
4. Αποκρυστάλλωση, σύζευξη (crystallization, conjunction)
5. Ζύμωση, εξαγωγή (fermentation, extraction)
6. Απόσταξη, ανόρθωση, κυκλοφορία (distillation, rectification, circulation)
7. Εξύψωση, πήξη (exaltation, coagulation)

Στο σύστημα Grand Jeu Lenormand, ο γάμος αντιπροσωπεύεται από την αλχημική εργασία και συγκεκριμένα στις αλλαγές που υφίσταται η ύλη πριν γίνει χρυσός (μέσω της φιλοσοφικής λίθου). Οι επτά κάρτες του συστήματος δείχνουν τα επτά στάδια του Μεγάλου Έργου (Magnum Opus) και χρησιμεύουν ως ένδειξη της φύσης των προσεγγίσεων και της σύνδεσης των δύο φύλων. Ο προσδιορισμός των σταδίων δεν μπορεί να γίνει με ακρίβεια τόσο επειδή οι κάρτες δεν αποδίδουν κυριολεκτικά το έργο του αλχημιστή, όσο και διότι οι αλχημιστές διαφωνούσαν και για το πλήθος των σταδίων και για τη σειρά τους. Το παράξενο δεν είναι όμως που οι κάρτες του Grand Jeu δεν ακολουθούν ακριβώς τη σειρά του σμαραγδένιου πίνακα ή έστω μια τυπική σειρά διαδικασιών για τη δημιουργία της φιλοσοφικής λίθου. Η εικονογράφηση περιορίζει σοβαρά την αναγνώριση της εκάστοτε διαδικασίας. Αυτό το παράξενο το έχω λύσει και εξηγήσει αναλυτικά στο βιβλίο μας για το Grand Jeu.

Στην ερώτηση γιατί η madame Breteau επέλεξε να ταιριάξει τις 7 κάρτες της αλχημείας με τον γάμο και τα νοήματα του γάμου και της σχέσης, ενώ η αλχημεία μιλάει για τελειοποίηση της ύλης και του ανθρώπου, απαντάμε με τη θεωρία του Πλάτωνος περί έρωτος, πως η αγάπη τελειοποιεί τον άνθρωπο, τον φέρνει δηλαδή κοντά στον Αγαθόν ή όπως λέει στον Φαίδρο ἀλλὰ τόδε πρὸς ἐκείνῳ δείξας φερέσθω τὰ νικητήρια, ὡς οὐκ ἐπ’ ὠφελίᾳ ὁ ἔρως τῷ ἐρῶντι καὶ τῷ ἐρωμένῳ ἐκ θεῶν ἐπιπέμπεται. ἡμῖν δὲ ἀποδεικτέον αὖ τοὐναντίον, ὡς ἐπ’ εὐτυχίᾳ τῇ μεγίστῃ [245c] παρὰ θεῶν ἡ τοιαύτη μανία δίδοται, δηλαδή ο έρως δίδεται από τους Θεούς ως μανία για να τελειοποιηθούμε, να ευτυχίσουμε. Αυτή την θεωρία σκέφθηκε η Breteau και ταίριαξε τα νοήματα.

Στις 7 κάρτες παρουσιάζονται συγκεκριμένες αλχημικές διαδικασίες που περνά ο άνθρωπος στην ζωή του και αντιστοιχίζονται με κανονικές πειραματικές διαδικασίες στο εργαστήριο. Ο αλχημιστής κάθε φορά που εκτελεί ένα πείραμα εξωτερικά, δηλαδή στο άθανορ (φούρνο), με τα γυαλικά σκεύη, την αλλαγή της σύστασης των μετάλλων και των βοτάνων, πετυχαίνει την ίδια αλλαγή και μέσα του, ψυχολογικά θα λέγαμε σήμερα, ειδάλλως το πείραμα δεν θα πετύχει. Η αλχημεία δέχεται όχι μόνο πως κάθε μέταλλο έχει τη δική του ενέργεια, αλλά και πως ο αλχημιστής ως μέρος του πειράματος (σημερινή κβαντική φυσική) συμμετέχει σε αυτό, άρα θα πρέπει να εκτελέσει την αντίστοιχη διαδικασία εντός του.

Έχοντας δει τις τρεις φάσεις: μαύρη, λευκή και κόκκινη ίσως να καταλάβατε πως λειτουργεί η αλχημεία μέσα μας. Με τη μαύρη φάση θα περάσουμε κατάθλιψη και θα κάψουμε άσχημες συνήθειες και όψεις μας. Περνάμε τον μεγάλο καθαρμό. Με τη λευκή φάση αρχίζει το φως και η ανανέωση να μας γεμίζουν. Γεμίζουμε με μια νέα ενέργεια, άκρως δημιουργική. Με την κόκκινη φάση ισορροπούμε μέσα μας τα τέσσερα στοιχεία και τις αλχημικές αρχές και προσθέτουμε πνευματική θεϊκή ενέργεια. Η σύζευξη οδηγεί σε μια προσωπική αναγέννηση. Για την Breteau ο γάμος περιλαμβάνει τις 3 φάσεις. Π.χ. ένας άνθρωπος που βρίσκεται στην μαύρη φάση δεν θα παντρευτεί. Είναι συνεχώς θλιμμένος και δεν έχει δουλέψει με τον εαυτό του. Ένας άνθρωπος στην λευκή φάση μπορεί να γνωρίσει το έτερον ήμισυ και να οδηγηθούν μαζί στην κόκκινη φάση της ισορροπίας και της τελειοποίησης.

Παρουσίαση της αλχημείας

https://cartonomancie.awitchalone.com/alchemy.php